|
Trường kỹ thuật Cao Thắng buổi đầu có tên là trường Cơ khí Á Châu (L’école des Mécaniciens Asiatiques), tên quen gọi là trường Bá Nghệ, là một trong những trường dạy nghề đầu tiên ở Nam Bộ, được toàn quyền Đông Dương ra quyết định thành lập ngày 20/02/1906 nhằm “đào tạo cho nhu cầu hàng hải thương thuyền cho nền cai trị thuộc địa và kỹ nghệ địa phương, một đội ngũ thợ cơ khí vững tay nghề về máy móc sử dụng trên tàu và trên đất liền”.
Thực dân Pháp xây dựng trường nhằm đáp ứng yêu cầu của bộ máy thuộc địa và các xí nghiệp của người Pháp, nhưng cũng chính nơi đây đã sản sinh ra những chiến sĩ cách mạng. Người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành, trước khi lên tàu L’Amiral Latouche Tréville rời Bến Nhà Rồng đi tìm đường cứu nước, đã theo học tại trường 3 tháng. Ngày 20 tháng 4 năm 1919 người thợ cơ khí tàu biển Tôn Đức Thắng, học sinh trường khoá 1915-1917, đã kéo lá cờ phản chiến trên chiến hạm France thuộc hạm đội Pháp ở biển Hắc Hải ủng hộ Các mạng tháng Mười Nga. Người lập Công hội ở trường, ở Ba Son và tại Sài Gòn và sau này kế tục Bác Hồ trong cương vị Chủ tịch nước.
Từ rất sớm , học sinh trường Cao Thắng đã bãi khóa, rải truyền đơn để cùng học sinh ở trường bạn và nhân dân Sài Gòn đưa tang cụ Phan Chu Trinh (1925) và đòi tự do cho cụ Phan Bội Châu (1926), phản đối nhà cầm quyền thuộc địa đã bắt giam vô cớ nhà yêu nước Nguyễn An Ninh (1926).
Năm 1932, Chi Bộ Đảng Cộng Sản Đông Dương đầu tiên được thành lập tại trường (Bí thư chi bộ là học sinh Trần Hữu Tám). Học sinh Cao Thắng hoạt động mạnh trong phong trào Mặt trận Dân Chủ (1936-1939), Câu lạc bộ Học sinh (1939-1940) nhằm đánh thức lòng yêu nước và trách nhiệm của thanh niên học sinh trước vận mệnh đất nước. Đến Nam Kỳ Khởi Nghĩa (1940), học sinh Cao Thắng đã rèn vũ khí phục vụ cho chiến đấu. Những học sinh tiêu biểu cho giai đoạn sôi động nói trên: Lê Văn Lưỡng, Ka Hiêm, Nguyễn Văn Hiền, Tạ Văn Hảo, Trần Hữu Tám, Hồ Tố Nguyên, Nguyễn Văn Đọt…
Tiếp theo là những năm hoạt động văn nghệ - xã hội đầy hào hùng của học sinh trường trong các phong trào học sinh sinh viên tiền khởi nghĩa; biểu diễn văn nghệ, truyền bá quốc ngữ, cứu tế nạn đói miền Bắc, tham gia phong trào Thanh niên Tiền phong, đỉnh cao là tham gia cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám 1945.
Pháp trở lại xâm chiếm Việt Nam, nhiều học sinh của trường đã cầm súng chiến đấu, mặt đối mặt với quân thù, hoặc phục vụ ở những ngành kỹ thuật hậu cần của kháng chiến. Một số học sinh đã vĩnh viễn ngã xuống vì sự nghiệp cứu quốc như: Đoàn Văn Bơ (Thường vụ Khu uỷ Sài Gòn), Lê Văn Nhựt, Đoàn Văn Mẹo (Trưởng ban Kiểm tra Phòng Quân giới Liên khu Miền Đông Nam bộ), Từ An Ri (Trung đoàn phó)…
Năm 1945, Mỹ thay chân Pháp đưa Ngô Đình Diệm về nước. Ngày 29/06/1956 chính quyền Diệm ký nghị định thay đổi tên trường là trường Trung học Kỹ thuật Cao Thắng. Theo nghị định này, mục tiêu đào tạo của trường là “Đào tạo kỹ thuật viên bậc trung đẳng của ngành kỹ nghệ và thương mãi, cùng đào luyện những học sinh đến bậc tú tài kỹ thuật”. Với sĩ số là 1.500 học sinh, trường Cao Thắng trở thành trường trung học kỹ thuật lớn nhất miền Nam.
|
